Ta galeria zawiera 8 zdjęć.
Okno pana Kmity Wysokie punkty widokowe, z których roztacza się szeroka panorama dużego obszaru bywają nazywane „okno Pana Boga”. Zwłaszcza jeśli widok pojawia się w wąskim prześwicie między skałami. Czymś pośrednim między skalnym rozstępem a prawdziwym oknem jest przerwa w … Czytaj dalej
The picture has been made by my cell-phone camera from a tram’s window. It shows the very center of Warsaw, with two pronounced skyscrapers: in front of you the Palace of Culture and Science and on the left the almost finished apartment tower called Glass Sail, a project of Daniel Libeskind expressing the idea of connecting the past with the future, which is BTW the very core of culture. Another feature of the world around you that you value as culture is something that makes you more than curious about it: you want to contribute.
The Culture Palace, being itself a monument of the totalitarian communist past and so remembering the abuse of culture by a regime based on terror, belongs simply as a building (not even 60 years old) still to Warsaw’s important places serving institutes of culture and science.
In this shape it is even closer to my topic, because in the wings of the Palace two theaters are located: Dramatyczny and Studio. You can see their structures behind the blue bill-post (Dramatyczny) and between the post and the high obelisk, behind a white tent (Studio).
My making the above shot was not intended to produce a post on Culture for the weekly photo challenge. Actually I was documenting for myself the presence of a poster announcing the performance “Rachatłukum” at the Teatr Studio, a monodrama adapted from the novel Turks fruit by Jan Wolkers I translated from Dutch into Polish many years ago. The poster shows the face of the actor Marcin Bosak, who co-authored the adaptation.
So the photo is documenting an ego-trip of mine, but I hope you’ll forgive me this weakness. Admit, how often can you see in your capital town a poster exhibited in its very center and announcing something you helped put in the world?
© A. Dąbrówka, photo made on 26.04.2013 at 12:14
Pisałem tu pół roku temu o powieści Jana Wolkersa Rachatłukum, którą niedawno wzięto na warsztat teatralny. Najpierw zainteresował się nią Michał Brzozowski, wszechstronny artysta z Łodzi, który wybrał ja do swojej biblioteki audiobooków. Audiobook już jest prawie gotowy i mogłem obejrzeć projekt okładki. Wrócę do tego, kiedy będzie można ogłosić publikację.
Wydawca audiobooka Michał Brzozowski zaproponował interpretację Marcinowi Bosakowi, ten zaś w trakcie nagrań dostrzegł w tekście Wolkersa potencjał dramatyczny i postanowił dokonać adaptacji na monodram; dokonał tego wspólnie z Sebastianem Chondrokostasem, który reżyseruje przedstawienie w Teatrze Studio.
O premierze teatralnej, już zapowiadanej tu wpisem z jesieni 2012, wypada napisać osobno, choć więcej można będzie powiedzieć po fakcie. Dotychczasowe zapowiedzi wzbudzają aurę skandalu, ale nie jest to właściwy klucz, co na szczęście rozumieją twórcy przedstawienia.
Tekst powieści, którą dość dawno temu przełożyłem z niderlandzkiego, ma – o ile pamiętam, nie czytałem od tamtej pory! – dość sygnałów, że przekazem nie było żadne obyczajowe obrazoburstwo. Rozpad małżeństwa i zniszczenie miłości między parą bohaterów nie miały nawet przyczyn obyczajowych (ona z bogatego mieszczańskiego domu – on zbuntowany biedny artysta), ale psychologiczne. Matka mieszczanka dominująca nad poczciwym ojcem Olgi nie jest sprawczynią zła, choć zapewne nie ułatwiła córce osiągnięcia dojrzałości.
Pomocne w zrozumieniu powieści może być także moje posłowie, które tu wcześniej przytoczyłem, a także podsumowanie twórczości w haśle encyklopedycznym (A. Dąbrówka, Słownik pisarzy niderlandzkiego obszaru kulturowego, 1999):
Wolkers Jan (Hendrik), ur. 26 X 1925, Ogstgeest k. Lejdy, prozaik hol. Rzeźbiarz i malarz. Studiował krótko w pracowni O. Kokoschki i O. Zadkine’a (wystawa retrospektywna, Lejda 1986). Od 1980 mieszka z drugą żoną na wyspie Texel, przedtem w Amsterdamie. Nigdy nie brał udziału w zorganizowanym życiu lit. Socjalistycznym, jeśli nie komunistycznym sympatiom dawał wyraz w sporadycznej współpracy z polit. i kult. lewicą hol. – plakaty antyamerykańskie i antykolonialne, plakat wyborczy dla Afrykańskiego Kongresu Narodowego na pierwsze demokratyczne wybory w RPA (1994). Pochodzi z ortodoksyjnej rodziny kalwińskiej i obrachunek z tym dziedzictwem stanowił jeden z gł. motorów jego aktywności lit. Ponieważ obrachunek ów polegał na radykalnym zerwaniu nie tylko z dawnym wyznaniem, ale i z Bogiem, przeto cała twórczość W. stoi pod znakiem witalizmu. Motywacja taka wyjaśnia dobór materiałów, tematykę, idee a nawet styl i technikę jego opowiadań i powieści. Opcja witalistyczna ma u W. charakter humanistyczny: przy całym radykalizmie zerwania z mieszczańską moralnością, jego bohaterowie nie wykazują pikarejskiego rozpasania (por. Jan Cremer), kierują się indywidualnym systemem wartości, nie dają się nieść prądowi. Czerpiąc materiał z własnej biografii – buduje uniwersum, w którym wszystko porusza się między biegunami życia i śmierci, radości i lęków, posiadania i braku, miłości życia i nienawiści do wszelkich przejawów jego ucisku. Kompozycja nie wyklucza motywów negatywnych, dla bohaterów liczy się nie tylko piękna chwila, ale muszą sami kierować życiem, rozpoznać jak najwięcej działających w nim sił, aby nie było ono dryfowaniem. Stąd badanie swojej przeszłości ze świadomością jej ciągłęgo istnienia w teraźniejszości – w opowiadaniach i powieści Powrót do Oegstgeest (1965, Terug naar O.; wyd. pol. 1990), także w Kort Amerikaans (1962, Krótko na jeża; wyd.551992 zawiera bibliogr. przekł. dzieł W.). Stąd centralne miejsce wątków miłosnych, bowiem służą one nie tylko nader efektywnej organizacji materiału tematycznego w duchu witalistycznym, ale i zastępują odrzuconą składową metafizyczną, uzasadniając skrócenie transcendencji do jednego kroku: ja‑ty – Rachat‑łukum (1969, Turks fruit; wyd. pol. 1990); De walgvogel (1974, Dodo). Luźniej związane z własną biogr., ale pozostające w kręgu tematyki życia i śmieci są późniejsze powieści psychol.: De doodhoofdsvlinder (1979, Motyl trupia główka) – syn wobec śmierci ojca sprawdza siłę swojej żywotności. Inaczej niż we wczesnej powieści Een roos van vlees (1963, Róża z ciała) śmierć nie przekreśla sensu istnienia, ponieważ istnieje miłość; De perzik der onsterfelijkheid (1980, Brzoskwinia nieśmiertelności) – stary człowiek przecina ostatnie więzy łączące go z nieudanym życiem; Brandende liefde (1981, Płonąca miłość [także potoczna nazwa firletki]) – młody malarz stawia pierwsze kroki w dorosłym życiu; motyw domu, w którym rozgrywają się najważniejsze akty ludzkiego życia (łącznie z porodem, który musi odebrać bohater) odsyła do wcześniejszej powieści Powrót do Oegstgeest, która była lit. pożegnaniem syna z ojcem, tę zaś uzupełniło wspomnienie zmarłej matki – De junival (1982, Czerwcowy spad [przedwczesny spad owoców]).
Oprócz jeszcze kilku powieści napisał także tom pikantnych bajek z przewrotnym morałem, dwie sztuki teatr., dokumentację swego życia i twórczości: Werkkleding (1971, 31994; Strój roboczy); w zbiorze Tarzan in Arles (1991, Tarzan w Arles) zgromadził eseje i odczyty, utkane złośliwostkami pod adresem krytyki, która po wielkich zachwytach w latach 60. i 70. przestała się nim później interesować.
===========================================
Uzasadnienie dla swych bulwersujących decyzji stylistycznych dał Wolkers w polskim wywiadzie dla “Literatury na Świecie” Zwykłe słowa to najlepsze słowa, rozmowa z Janem Wolkersem (1978 nr 7, s. 188-199).
Wywiad towarzyszył pierwszej prezentacji fragmentów powieści zamieszczonej pod tytułem jednego z rozdziałów Gwoździe klątwy (s. 200-243). Przeprowadziła wywiad Ewa Dijk-Borkowska, ja obsługiwałem tylko magnetofon kasetowy Grundig, który na tę okazję kupiłem za swoje pierwsze holenderskie stypendium. Mam gdzieś jeszcze dwie kasety z tym nagraniem, więc to ja chyba je sczytywałem i może nawet tłumaczyłem. Nie pamiętam, a nie mam tego numeru “LnŚ”. Mogłem był natomiast przygotowywać tę holenderską część numeru niderlandzkiego czasopisma, w którym dwa lata wcześniej (1976 nr 3) debiutowałem jako tłumacz z tego języka. To ja bowiem przywiozłem Autorowi prezenty: płyty z polskim jazzem, które wręczyliśmy mu w jego amsterdamskim atelier przy Zomerdijkstraat 22 jesienią 1976 roku.
***
no time is fruitless
if no fish falls in its net
it catches the sun
Color – ultramarine monochrome love story
The diversity of colors in flowers is a miracle that leaves you speechless.
Flowers of many colors take your breath.
But looking at flowers that make drawings, stage small performances or give light shows – you drop dead, unless you have developed some meditating skills.
All those phenomenal qualities of flowers have been processed by me in many posts at my Polish blog (now closed because I don’t like being gagged), so if interested follow the menu link tracks Fotowiersze with photo-poems, and the second with links to similar stories in prose.
A good starting point could be a double story about the color ultramarine. BTW, for this international blogging portal it could be the icon-color, because everything here is and we all to each other are ultramarine = from overseas.
Because I have been instructed by the admin of the weekly photo challenge not to respond with announcements referring to my previous publications (anything they invent as a topic I have already covered many times), I want to retell in my English a story about a flower drawing on its petals a pattern to create a playground for an ultramarine love story, but it doesn’t manage to tell the story anyway because there is not enough place for it.
So my task today is how not to tell a story involving a girl and a boy in love, a bad father, a repulsive suitor, with action in temples, palaces, houses and gardens, on lakes and islands, with fire and smoke, and pigeons on the sky – by using only one color, the ultramarine.
****************************
Waiting for your appetite to grow let me tell first what triggered my decision to chose the monochrome as topic for today’s post.
Coming back from my meeting with doctoral students yesterday I noticed through the tram window a bill-post covered with posters announcing a coming performance of a play in Warsaw’s Teatr Studio.
Poster © Teatr Studio
This is also a great love story, based on one of the best-known Dutch novels, Turks fruit (1969) written by Jan Wolkers. There is an English translation Turkish Delight by Greta Kilburn with whom I became friends during my first longer stay at Amsterdam in 1976. At that time I have been preparing my first translation of some chapters of the novel to be published in a literary journal, together with an interview made by another colleague of mine.
The poster as you see is almost monochromatically blue, the face of the actor is very expressive but without exaltation and it covers good the main psychological issue: pain and mourning about a great and lost love.
***************************
No one was left to tell the story of the love between a mandarin’s daughter and his young secretary. Let’s start not telling it with the photo of the crocus
that blossomed two years ago in my garden and enticed me to reflect upon it on 29.03.2011 in Ultramaryna monochromatycznie.
A hand has drawn the trees with a pencil of one color. A thick trunk and boughs running aside in equal distances.
One of the trees was drawn first, it has its full shape with boughs on both sides of the trunk. The other trees are drawn later, their boughs are placed only on one side of the trunks in order to avoid crossing with the crown of the first willow. That place is occupied. But the central tree spreads its boughs so far that they cross the neighbor’s ones.
The willow I’m talking about is quite different from the Chinese I’m NOT telling about. Our willows look like this:
No story will tell here itself: there is only some place on the petals of the crocus for the willows and as they bow at the top, it is not above the temple or the small lean-to built against the mandarin’s palace to enclose the disobedient daughter whom her father promised to a rich duke although she was in love with her father’s poor secretary.
There is no place for all of it so the hand that operated the colored pencil refrained from pushing other motifs on the small canvas. So, consequently, there is no boat they used wisely after the lover had received her message:
Pick the flower before somebody picks it for himself.
There is no bridge from which they jumped on the boat escaping the chase, nor the small island with a cabin where Knoon-She and Chang have hidden themselves.
The canvas had to be much bigger, but there are no such big crocuses.
And the drawing hand had to have at its disposal another crayon that could have drawn the fire. Fire (see the yellow crocus in the icon, how it is melting snow) can hardly be painted in a monochromatic mode.
The willow pattern alone has to suffice.
Look for the willow pattern. Fortunately it can be found everywhere, as animations, cartoons, even on dining plates.
Like this one
about which I told another photo-story, actually a regular photo-poem consisting in a series of haikus (watch the link there to a longer trailer from New Zealand).
© A. Dąbrówka
Starting a story is easy, but it has its consequences, especially when the story is about life that just germinated. In the previous post I showed a photo of a germ whose head was still in earth,
overnight it has risen,
still bearing some dirt from the soil on it.
First it was bowed the old way,
but after a couple of day hours it took another bow, towards the window.
There was no sun outside, but snow gave enough light to attract the young plant, soon its leaves touched the window glass. Admire the turn, I do.
Abundant snowfall of some 10 hours
…caused a power outage, so I had to help myself with the good old fireplace…
But now power is again on so I can post this follow-up of the story about one day in a life of the castor-oil plant. As such it is two days old.
And, did you notice in one of the photos another plant in the background? A one-year old oak tree, that has planted itself at the time the pot was outside. The acorn must have wandered from my garden’s only oak tree, that is BTW as many years old as my family’s owning this place. Not so long, since 1966.
© A. Dąbrówka, 1 April 2013 (photos and text)
