Pierwsza polska książka naukowa

Pięć lat temu odbyliśmy w Warszawie konferencję poświęconą Kronice Polaków biskupa Wincentego. Celem było przygotowanie zbiorowej monografii Onus Athlanteum, którą udało się wydać półtora roku później w serii „Studia Staropolskie”.

W roku naszej Wincentyńskiej konferencji (2008) ukazała się jako tom 14 nowej serii „Monumenta Poloniae Historica”  edycja krytyczna łacińskiej książki Jana z Dąbrówki Komentarz do Kroniki Polskiej Mistrza Wincentego / Commentum in Chronicam Polonorum magistri Vincentii dicti Kadłubek, w opracowaniu Mariana Zwiercana przy współpracy A.Z. Kozłowskiej i M. Rzepieli, a także A. Obrębskiego i K. Pawłowskiego.

Wielokrotny rektor Uniwersytetu Krakowskiego Jan z Dąbrówki (1400?–1472) był pierwszym profesorem krakowskim, który w ramach kursu retoryki wykładał po łacinie polską historiografię i to na podstawie własnego komentarza do Kroniki biskupa Wincentego, który ukończył ok. roku 1435. Już od 1450 r. w szkołach katedralnych, kolegiackich i parafialnych Małopolski stosowano na kursach trivium jako podręcznik Kronikę i Janowy komentarz do niej. Zawdzięczamy temu faktowi liczne odpisy Kroniki a także Komentarza. Dzięki temu oraz na podstawie faktu, że komentarz jest kompletny i bynajmniej nie pozbawiony indywidualnego wkładu (np.  wprowadzenie dat, których Wincenty nie honorował), można Janowy Komentarz śmiało nazwać pierwszą książką naukową napisaną w Polsce, a zarazem uznać za pierwszy rodzimy podręcznik akademicki i szkolny.

Wspólnie z Mikołajem Olszewskim, profesorem w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN zwołaliśmy na 12-13 czerwca 2013 roku konferencję badaczy zainteresowanych współautorstwem zbiorowej monografii poświęconej Janowemu Komentarzowi. Książka ukaże się w IBL-owskiej serii „Studia Staropolskie”, podobnie jak Onus Athlanteum. Studia nad Kroniką biskupa Wincentego (A. Dąbrówka, W. Wojtowicz, red., Warszawa 2009, wciąż do nabycia w księgarniach naukowych oraz w Wydawnictwie). Będzie to 26 zebranie w serii Spotkań Mediewistycznych, konferencja o Wincentym była 18.

Jako punkt wyjścia przedstawiamy referat Mikołaja Olszewskiego (IFiS PAN) wygłoszony na kolokwium Société Internationale pour l’Étude de la Philosophie Médiévale w Łodzi poświęconym edukacji uniwersyteckiej w Środkowej Europie w okresie 1350-1500: History at a medieval university? Remarks on John of Dąbrówka’s Commentary on Vincent Kadłubek’s Chronicle of Poles. (Tekst można otrzymać od organizatorów)

Do  21 lutego 2013 następujący autorzy sformułowali swoje tematy:

Marian Zwiercan – Historia badań nad Dąbrówką

Piotr Dymmel – Editio princeps Komentarza Jana z Dąbrówki

Piotr WęcowskiOpera minora Jana Dąbrówki

Wojciech Drelicharz  – „Miejsce Komentarza Jana z Dąbrówki w twórczości historiograficznej w Polsce pierwszych Jagiellonów.”

Edward Skibiński – Komentarz Jana z Dąbrówki na tle historiografii pokadłubkowej.

II

Mikołaj Olszewski  Dialektyka cnót jako motor historii

Adam Krawiec – Jana z Dąbrówki interpretacja wizji geograficzno-historycznej Mistrza Wincentego.

Katarzyna Chmielewska – Gusta poetyckie mistrza Wincentego i mistrza Jana. Wincenty Kadłubek i jego komentator wobec twórczości Horacego, Owidiusza i Wergiliusza.

Zenon KałużaPolikratyk Jana z Salisbury w Krakowie w pierwszej ćwierci XV wieku, ze szczególnym uwzględnieniem komentarza Dąbrówki do kroniki Kadłubka.

Leszek Słupecki – Krakowski mit początków u Jana z Dąbrówki.

László Tapolcai – „Multe enim mulieres precesserunt viros in virtutibus.” Obraz królowej Wandy w Kronice polskiej mistrza Wincentego i w Komentarzach Jana Dąbrówki

Witold Wojtowicz – „Jan z Dąbrówki o Prologu Wincentego”

III

Mieczysław Mejor – Komentarz Jana z Dąbrówki jako przykład literatury komentującej

Jakub Kujawiński – Komentowanie historiografii w średniowiecznej Europie – zjawisko, świadectwa, problemy i perspektywy badawcze (na wybranych przykładach z obszaru Europy romańskiej, stulecia XI-XIV)

 

Informacje o Andrzej Dąbrówka

Tenured professor, Institute of Literary Research (Polish Academy of Sciences), Warsaw.
Ten wpis został opublikowany w kategorii books, conferences, medieval studies, research i oznaczony tagami , , , , , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

8 odpowiedzi na „Pierwsza polska książka naukowa

  1. Pierwsze ogłoszenie z odsyłaczem do artykułu Mikołaja Olszewskiego jest od 10 miesięcy wywieszone tutaj:
    http://www.mediewistyka.pl/content/view/329/1/
    Ponieważ nie ma, jak dotąd, zbyt wielkiego natłoku propozycji, ponawiamy zaproszenie zwracając się szczególnie do autorów „Onus Athlanteum”, gdyż pierwsza polska książka naukowa zasługuje na swoją pierwszą monografię i powinna ona być wszechstronna, nawet jeśli może być tylko rekonesansem. Doktorat Zwiercana dotyczył rękopisu, dziś dysponujemy autorytatywnym pełnym tekstem. Zwłaszcza znawcy Kroniki Wincentego powinni wypowiedzieć się na temat Janowego Komentarza.

    Konferencję – tak jak poprzednią – należy traktować jako zdarzenie pomocnicze w realizacji zadania właściwego, czyli skomponowania spójnej choć zbiorowej monografii. Oznacza to, że na konferencji nie trzeba proponować definitywnego tekstu, czy jakiegokolwiek tekstu, na jego złożenie dajemy pół roku (początek grudnia), aby mieć czas na zrecenzowanie i uruchomienie wniosku o grant wydawniczy w pierwszym terminie roku 2014.

    Podobnie jak poprzednia konferencja i ta jest niskobudżetowa, tzn. każdy uczestnik finansuje swój udział we własnym zakresie, a organizatorzy służą ewentualnie informacją hotelową i częstują kawą na przerwach. Podobnie jak poprzednia monografia i ta ukaże się w „Studiach Staropolskich”.

  2. Do inspiracji należy dodać niedawną recenzję Dra Piotra Dymmela: Uwagi w związku z edycją Komentarza Jana Dąbrówki do Kroniki Mistrza Wincentego Kadłubka. „Studia Źródłoznawcze” T. 50: 2012 s. 138-141.

  3. Informacja o książce:
    Jan z Dąbrówki, Komentarz do Kroniki Polskiej Mistrza Wincentego zwanego Kadłubkiem, wydał, wstępem i przypisami opatrzył Marian Zwiercan przy współpracy Anny Zofii Kozłowskiej i Michała Rzepieli, Kraków 2008:

    http://pau.krakow.pl/index.php/2008060975/Wydawnictwa-PAU.html#poloniae_historica
    wydawnictwo@pau.kraków.pl

  4. Aktualny program

    Program 12 czerwca

    10.30 Marian Zwiercan / Michał Rzepiela – Historia badań nad Dąbrówką
    11.30 Piotr Węcowski – Opera minora Jana Dąbrówki

    • 12.00 Przerwa

    12.30 Wojciech Drelicharz – Miejsce Komentarza Jana z Dąbrówki w twórczości historiograficznej w Polsce pierwszych Jagiellonów.
    13.00 Edward Skibiński – Komentarz Jana z Dąbrówki na tle historiografii pokadłubkowej.
    13.30 Piotr Dymmel – Editio princeps Komentarza Jana z Dąbrówki

    • 14.00-15.00 Przerwa

    15.00 László Tapolcai – „Multe enim mulieres precesserunt viros in virtutibus.” Obraz królowej Wandy w Kronice polskiej mistrza Wincentego i w Komentarzach Jana z Dąbrówki
    15.30 Leszek Słupecki – Krakowski mit początków u Jana z Dąbrówki
    16.00 Adam Krawiec – Jana z Dąbrówki interpretacja wizji geograficzno-historycznej Mistrza Wincentego.

    16.30 Zakończenie pierwszego dnia konferencji

    Program 13 czerwca

    10.30 Jakub Kujawiński – Komentowanie historiografii w średniowiecznej Europie – zjawisko, świadectwa, problemy i perspektywy badawcze (na wybranych przykładach z obszaru Europy romańskiej XI-XVw.)
    11.00 Mieczysław Mejor – Komentarz Jana z Dąbrówki jako przykład literatury komentującej
    11.30 Mikołaj Olszewski – Dialektyka cnót jako motor historii

    • 12.00 przerwa

    12.30 Katarzyna Chmielewska – Gusta poetyckie mistrza Wincentego i mistrza Jana. Wincenty Kadłubek i jego komentator wobec twórczości Horacego, Owidiusza i Wergiliusza.
    13.00 Dorota Gacka – Lektury Jana z Dąbrówki w świetle Komentarza do Kroniki Polskiej Mistrza Wincentego zwanego Kadłubkiem.

    13.30 – Dyskusja końcowa

    15.00 – Zakończenie konferencji

    Pałac Staszica, Nowy Świat 72, sala 144

  5. Otrzymaliśmy grant wydawniczy z Ministerstwa Nauki na produkcję książki w Wydawnictwie IBL, seria „Studia Staropolskie”.

  6. 3 grudnia 2015 – książka oddana do druku, będzie przed Świętami; 350 stron.

    Komentarz Jana z Dąbrówki
    do Kroniki biskupa Wincentego

    pod red. Andrzeja Dąbrówki i Mikołaja Olszewskiego

    Spis treści

    Wstęp

    Skróty bibliograficzne

    I. Historiografia

    Marian Zwiercan, Historia badań nad Jana z Dąbrówki „Komentarzem do «Kroniki polskiej» mistrza Wincentego zwanego Kadłubkiem”
    Wojciech Drelicharz, Miejsce „Komentarza” Jana z Dąbrówki w twórczości historiograficznej w Polsce pierwszych Jagiellonów
    Edward Skibiński, „Komentarz” Jana z Dąbrówki do „Kroniki polskiej” mistrza Wincentego zwanego Kadłubkiem na tle polskiej historiografii średniowiecznej
    Piotr Węcowski, „Opera minora” Jana Dąbrówki
    Piotr Dymmel, Editio princeps „Komentarza” Jana Dąbrówki do „Kroniki” Wincentego Kadłubka. Uwagi o tekście

    II. Warsztat komentatorski

    Jakub Kujawiński, Komentowanie historiografii w średniowiecznej Europie. Próba charakterystyki zjawiska na postawie wybranych zabytków z obszaru romańskiego (XI–XV w.)
    Mieczysław Mejor, „Komentarz” Jana z Dąbrówki jako przykład literatury komentującej
    Mikołaj Olszewski, Dialektyka cnót jako motor historii. Kilka uwag nad „Komentarzem” Jana z Dąbrówki do „Kroniki” Wincentego Kadłubka
    Katarzyna Chmielewska, Gusta poetyckie mistrza Wincentego i mistrza Jana. Wincenty Kadłubek i jego komentator wobec twórczości Horacego, Owidiusza i Wergiliusza
    Dorota Gacka, Lektury Jana z Dąbrówki w świetle „Komentarza do «Kroniki polskiej» mistrza Wincentego zwanego Kadłubkiem”

    III. Wkład naukowy

    Witold Wojtowicz, Jan z Dąbrówki o Prologu „Kroniki” Wincentego
    László Tapolcai, „Multe enim mulieres precesserunt viros in virtutibus”. Obraz królowej Wandy w „Kronice polskiej” mistrza Wincentego i w „Komentarzu” Jana z Dąbrówki
    Leszek P. Słupecki, Jan z Dąbrówki – polskie dzieje bajeczne i uzupełnienie mitu krakowskiego o kopce Kraka i Wandy
    Adam Krawiec, Polska, Słowiańszczyzna, świat – problematyka geograficzna w „Komentarzu” Jana z Dąbrówki
    Ryszard Grzesik, Jan z Dąbrówki a panońska koncepcja etnogenezy Słowian

    English summary

    Zapis dyskusji z 26. Spotkań Mediewistycznych, 12–13 czerwca 2013 r.

    Noty o autorach

    Indeksy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s