Deszcze sprawiedliwości

??????????????????????????????? ??????????????????????????????? ??????????????????????????????? 027hues-of-dew-oak-dkwp  019hues-of-dew-oak-d2wp  ???????????????????????????????

Nie wiem, czy ktoś ma równie ważny tytuł, aby uważać się za rzecznika deszczu. Może jakiś autor książki hydrologicznej na temat opadów atmosferycznych? Albo tamten pisarz flamandzki, który „potrzebował dwóch stron, żeby napisać, jak strasznie padało”, co mu wypomniał złośliwy młodszy kolega oszczędniejszy w słowach? Ja potrzebowałem siedmiu stron, wprawdzie nie zapisanych po brzegi, tylko pokreskowanych krótkimi wersami, ale zajmujących w sumie arkusz. Łatwiej mi aspirować do roli rzecznika deszczu mając jeszcze jedną przewagę nad wymienionymi pisarzami, mianowicie jeszcze żyję i nie waham się z tej przewagi skorzystać.

Przypominam o tym z dwu powodów. Podczas rozmowy ze mną w Domu Literatury Piotr przytoczył kilka charakterystycznych linijek z cyklu Deszcz, m.in. to:

Mówi się: grozi deszcz

A deszcz nie grozi,

deszcz lituje się nad dziobkami zziajanych ptaków

nad ogorzałą twarzą ziemi

nad przepoconą sierścią pól

Zresztą i Maria Brzezińska o to mnie pytała w swoim reportażu, co sprawiło, że przeczytałem tam wiersz o deszczu zwołującym orkiestrę – można to odsłuchać w nagraniu audycji umieszczonym na mojej stronie.

Drugi powód był świeższy. Na Twitterze naskarżył na trwające deszcze p. Sebastian Cybulski,

na co szybko zareagowałem

Ze względu na wymaganą krótkość moja odpowiedź była nieco zagadkowa. Dociekliwy czytelnik mógł jednak pójść zostawionym tropem – cytatem o chmurach sprowadzających w deszczu Sprawiedliwego, nubes pluant justum. Fraza stanowi część refrenu pieśni adwentowej Rorate coeli (Niebiosa spuśćcie rosę), którą Kościół śpiewa w oczekiwaniu na Boże Narodzenie.

Ze wzruszeniem wczytuję się od niedawna w tę starą pieśń, bo fotograficzne roraty (Doing things with dew-drops) wypełniają niejedną stronę moich blogów i inspirowały kilka fotowierszy.

???????????????????????????????

077dew-drop-kwp 081dew-drops-kwp 083dew-kwp 085dew-kwp 085dew-dwp

W refrenie antyfony Rorate caeli, śpiewanym przez wszystkich, przez cały więdnący świat, bardzo śmiała metafora w całości zastępuje treść misteryjną – oczekiwanie Ludu na upragnionego Zbawiciela. Oczekiwanie znajduje wyraz w codziennym obrazie natury potrzebującej życiodajnej wilgoci. W imieniu natury Lud prosi o ratujące życie skraplanie się rosy i opady deszczu. Jednak urzeczywistnieniem tego zraszania jest „Sprawiedliwy”. Jego wezwanie przenosi metaforę rosy i deszczu w domenę Inkarnacji, co sprecyzuje dalsza część antyfony (Baranek). Adresatem refrenu są niebiosa w obu swoich znaczeniach – dosłownym i przenośnym, stopionym w jedną siłę. Trzy psalmiczne części – lamentacyjne i pokutne – roztaczają obraz udręki stworzenia, wyrażają jego marną kondycję zeschłych liści gonionych wiatrem,  i kończą błaganiem już nie o metaforyczny deszcz sprawiedliwości, ale o Baranka panującego nad światem. Ostatnia responsoryjna strofa nie pozostawia wątpliwości, kto jest właściwym adresatem – ten, którego słyszymy jak pociesza (Consolamini, consolamini popule meus) i obiecuje rychłe zbawienie (salvabo te).

Niezwykła siła poezji liturgicznej tkwi w jej dialogowości. Wszechobecna i swobodna rozmowa między Bogiem a ludem, w której zmieniają się pierwszoosobowe wypowiedzi. Wiadomo kto mówi: pociesz się mój ludu. Wiadomo że jeśli mówi, a my ten głos słyszymy, to jest on bliski.

Zapisuję sobie do planów badawczych kwestię dialogowości w liryce, która mnie zawsze pociągała.

Kończy się dzisiaj deszczowy grudzień, który sprawiedliwie zmył ze wszystkiego kurz jesieni. Niech wszystko będzie teraz inaczej. Właśnie ucichł deszcz bębniący o blaszany dach mojej pracowni. Z prognozy wynika, że za godzinę zacznie padać pierwszy śnieg. Będzie to cicha noc.

cichanoc033s24

Informacje o Andrzej Dąbrówka

Tenured professor, Institute of Literary Research (Polish Academy of Sciences), Warsaw.
Ten wpis został opublikowany w kategorii art, literature, liturgy, medieval studies, nature i oznaczony tagami , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

2 odpowiedzi na „Deszcze sprawiedliwości

  1. Reblogged this on findmeinthedark and commented:
    wow

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s